سنگ‌هاى بزرگى سفيد رنگ به طول دو سه ذرع دو طبقه روى هم گذاشته شده و بعد طبقهء سيّم قدرى كوچكتر و هكذا تا هفت ذرع ارتفاع . آنجا اطاقى است : هر ضلعش قطعه سنگ بزرگى و سقفش دو تخته‌سنگ و آن سقف از خارج به شكل شيروانى و دورنمايش چنين است « 1 » و امروز در مملكت ما خيلى صعوبت دارد تا با خرج بىاندازه چنين عمارتى از سنگ خشك بدون ملاط بر سر پا شود و در اطراف اين عمارت محوّطه‌اى است به طول و عرض 20 ذرع كه از ستون‌هاى مستدير منظّم ترتيب داده‌اند به قطر سه چارك و ارتفاع چهار پنج ذرع و هر كدام دو قطعه . قطعهء بالايى افتاده و تحتانى بر سر پاست و نزد ما معلوم نيست كه اصل اين بنا چه بوده معبدى يا مقبره‌اى . خلاصه قدرى پائين‌تر ، به فاصلهء نيم فرسخ ، تلّى است پست و خراب و در روى آن محل چندين ستون منظم ظاهرا سى و شش ستون بوده و بكلّ ريخته و خراب شده ، جز يك ستون ، كه هنوز بر سر پا باقيست به قطر يك ذرع و ارتفاع ده ذرع الى دوازده ذرع . هر يك از پنج قطعه سنگ كه گويا در محور آنها سرب ريخته باشند ، يا به استادى خوب متّصل ساخته‌اند . از قرار مذكور اين يك ميل « 2 » را هم در پنج سال قبل شخص فرنگى خواسته است بيندازد ، اهالى آن حدود مانع شده‌اند . به هيچ‌وجه مستحفظى ندارد . اين آثار خيلى محترمند و جنس اين سنگ‌ها مايل به سفيدى است و در آن حدود به هيچ‌وجه از اين جنس سنگ يافت نمىشود ؛ با مخارج زياد از جاهاى دور حمل و نقل نموده‌اند . خلاصه ، قدرى پايين‌تر دو ستون مربّع شكل سنگى در روى تلّى است كه علامت خرابه‌اى است و قدرى پايين‌تر سر درب سنگى بزرگ مرتفع است به قامت هفت هشت ذرع به همان اسلوب سابق و از همان جنس سنگ در روى بلندى و قدرى دور تر در روى تپه علامت عمارتى است سنگى معتبر و به طول 50 ذرع و عرض 5 ذرع و يك قطعه ديوار باقى است و ديوارهاى زياد ديگر نيز هست . شرح اين آثار زياد است ، در اين مختصر نگنجد . خلاصه با هزار افسوس و حسرت از آنجا گذشتيم و قدرى رفتيم ، رسيديم به قريهء ده نو ، ملك صاحب ديوان . اين ده خيلى بد وضع است و محلّ ورود مسافر ندارد . يك فرسخ پيموديم ،

--> ( 1 ) . در نسخهء دستنويس اصل ، كه اين نسخه از روى آن استنساخ شده است ، احتمالا نقشه و طرحى از بناى مورد نظر به توسّط شخص نجم الدوله تصوير شده بود كه جاى آن در اين نسخه خالى مانده است . ( حدس آقاى مهدى مداينى ) ( 2 ) . ستون